Deze site wordt best bekeken met een resolutie van 1024 x 768! Uw resolutie is: 1680 x 1050

                                                                                                                   Kaart van de regio's      Goudversiering     Obojak    

 Zij die er geweest zijn zullen het beamen, de klederdracht is in de Balkan landen altijd uniek geweest. De kledij gaat vaak over van moeder op dochter en is gewoonlijk heel oud en kostbaar.

De traditie is bij de Kroaten als het ware ingebakken en de kledij is daar één onderdeel van. In sommige gevallen gaat de betekenis van de attributen zelfs tot 1000 jaar terug! Deze klederdracht is altijd verankerd geweest met de bezetters, dit wil zeggen dat zij van iedereen wel een stukje folklore overgenomen hebben, soms bedoeld als protest soms als grap. Maar dat precies maakt dat het een unieke rijkdom is. Dit hoort en ziet men ook in de zang en de dans, oude gezangen waar de tranen als het ware vloeibaar worden.

Op politiek gebied waren er in Europa vrij grote veranderingen op het eind van de 18^de eeuw en dat heeft een enorme invloed gehad op de klederdracht. Tot in de eerste helft van de 19^de eeuw had ieder afgelegen dorpje wel zijn eigen verhaal en vandaar ook zijn eigen traditionele kledij. De basis was altijd hetzelfde, maar de versiering of de attributen waren verschillend, bv. verticale of horizontale strepen. Aan de hand van deze lijnen kan men zeggen uit welke streek de kledij afkomstig is. Dit was erg belangrijk in het bijzonder voor Slavonië en de Baranja met een wel erg rijke traditie en waar men de streek nog in twee subgebieden verdeeld heeft. In de tweede helft van 19^de eeuw werd het belang van de kledij echter minder belangrijk. De mannen stopten aanvankelijk als eersten met het dragen van de kleding en bij de vrouwen werd de kledij met goedkopere stoffen gemaakt. Het waren dan ook heel moeilijke tijden voor de toenmalige bevolkingsgroepen. Toen de Turken eind 17^de eeuw een halt werden toegeroepen werd het kustgebied volledig bestuurd door de Republiek Venetië en het binnenland door de Oostenrijks - Hongaarse dynastie. Maar de gebieden die nog aan het Turkse rijk grensden - Slavonië - Lika - Dalmatië stonden nog altijd onder Turkse invloedsfeer. Omdat het leven in die regio's hard was begon men ook familie gemeenschappen te maken die later uitgroeiden tot onafhankelijk dorpjes en de daaruit voortvloeiende klederdracht. Het waren de vrouwen die bijna alles zelf maakten en maar weinig aankochten van een andere gemeenschap. Toen het leven in die tweede helft van de 19^de eeuw moeilijker werd moesten ook de vrouwen het land helpen bewerken en kan men stellen dat toen ook de echte traditie langzaam verloren is gegaan.

Ook de 20^ste eeuw met de ontwikkeling van de weeftechnieken heeft een belangrijke rol gespeeld, de handenarbeid verdween langzaam en de linnenstoffen werden minder goed van kwaliteit. Na de tweede wereldoorlog is er een tweede verval gekomen in de klederdracht en meer bepaald in de toebehoren die minder kunstig werden. Maar dat alles neemt niet weg dat er in Kroatië een enorme rijkdom aan traditionele kledij is.Dat er nu een heropstanding bezig is van de folklore is niet eens zo verwonderlijk. Men komt na de oorlog uit een moeilijke periode en de oude tradities laaien overal op. Het belang van de kledij, muziek en dans staat terug in de belangstelling en in scholen komt dit wekelijks tot uiting in het aanleren van die dans en muziek. De kinderen krijgen er opleiding in de oude waarden van hun voorouders. Deze tradities komen het meest terug tot leven in de mooie Baranja, de streek tussen de Drava en de Donau en grenzend aan Hongarije en Servië.

De echte, pure dorpjes, de verscholen wijnkelders waar de wijn nog met liefde gemaakt wordt, waar het paprikapoeder zo rood ziet dat de kleur niet te beschrijven valt. In deze dorpjes is folklore heel belangrijk, er worden dan ook regelmatig feesten georganiseerd waar de oude dansen en de klederdracht gebracht worden.

De Baranja.

Vrouwenkledij.

Folkloristische kledij van Slavonië & Baranja

Slavonië staat bekend als de graanschuur van Kroatië, hier zie je de uitgestrekte velden zonnebloemen - paprikas - pepers ...Het is ook de streek waar men waarschijnlijk de rijkst versierde folkloristische kledij van Kroatië kan bewonderen. Doordat het gedurende een lange periode moeilijk bereikbaar was heeft de traditie zich hier het meest ontwikkeld. Rijkelijk versierd zijn de hemden met gouddraad, gouden munten en prachtige kralen.

Hier vind je ook de vele folkloristische feesten opgesmukt met zang en dans en vele mogelijkheden om te proeven van de heerlijke traditionele keuken.

Traditie is heel belangrijk in deze streek die gestoeld is op jaren van onderdrukking of beter gezegd bezetting van vreemde mogendheden. In de streek kan men dan ook vele kastelen bezoeken, stille getuigenissen van dat rijke verleden. Maar van al deze vreemde invloeden hebben zij iets overgenomen in hun kledij, voedsel en manier van leven.

De benamingen van de kledingstukken is bijna overal hetzelfde. Er bestaan wel verschillen in dialect zoals bv. de tkanica of ook wel pojas genoemd. Maar hoofdzakelijk heeft iedere streek wel zijn eigen benaming. Wat ook belangrijk is zijn de tekeningen die gebruikt worden, zodoende kan men dadelijk zien uit welke streek de persoon afkomstig is. In de streek rond Kopački rit, wat een groot moerasgebied is met veel vogels, wordt de vogel afgebeeld op bepaalde kledingstukken zoals de lendenband.

De eerste streek die we even bespreken is de Baranja. Algemeen wordt het gebied Slavonië ook wel het Pannonische gebied genoemd dat dan weer ingedeeld wordt in de Podravische en de Podunavische streek.

De invloed hier is uitgesproken Centraal - Europees, daar wordt veel gebruik gemaakt van linnen en hennep met stukjes bont en stof. Hier kan men twee verschillen opmerken, de Podravische in de streek rond de rivier de Drava en de Podunavische rond de Donau. In tegenstelling tot andere regio's is de vrouwenkledij hier altijd lang tot op de enkels en de versiering gaat bijna altijd verticaal maar ook bloemen (Podravische) en vogelmotieven (Podunavische)  worden zeker bij de feestkledij veel gebruikt. Ook is het vrouwenkleed hier uit één stuk, dit was goedkoper dan de tweedelige kleding zoals het meer in de steden bruikbaar was.   

In beide gebieden is de grondkledij het kleed de "rubina" dit is hetzelfde zoals in Slavonië, gebied wat trouwens tegen de Baranja ligt. Dit linnenkleed is versierd met fijn stikwerk, de bijzonderste kleuren zijn - blauw - rood en zwart, ook wordt er heel veel gouddraad gebruikt. Boven dit kleed komt in de lende een geweven gordel "tkanica" of "pojas" genaamd en daarboven komt de uit wol gemaakte "pregača". In deze pregača kan men het verschil zien tussen de twee culturen. Ook dragen de vrouwen nog de "marama" een schouderdoek en de zejtinka een over de borst gekruiste doek. 

In het Podunavische deel draagt men een uit twee delen geweven "obojak dit is eigenlijk hetzelfde als de pregača.

Bij deze folkloristische klederdracht wordt op vele plaatsen ook de haartooi een echt kunstwerk. Er worden daarvoor eerst strengen gemaakt waarna er kunstig bloemen of gouden dukaten in verwerkt worden. Aan deze haartooi kan men in deze streken zien of het meisje nog vrij is! bijvoorbeeld als ze rode parels draagt betekend het dat ze vrij is en op zoek naar een man, zwarte parels betekend dat de partner overleden is.

Op "Witte Maandag" is er in sommige dorpen in Slovenië het feest van "De Koninginnen" of "ljelje" genaamd. Dan dragen de vrouwen mannenhoeden en nemen het zwaard in de hand om dan rond het dorp te wandelen en traditionele gezangen te brengen.

Kleding van de eilanden en de kust.  

Folkloristische muziek.

De folklore en daarbij behorende muziek is heel belangrijk voor de volkeren van ex Joegoslavië en daar wil ik dan ook een beetje aandacht aan schenken.

Toen in de zesde en zevende eeuw de Slaven hun intrede deden in het huidige Kroatië kwamen er ook diverse invloeden naargelang de plaats waar zij zich vestigden. Zij die zich vestigden in het westen stonden onder Romeinse invloed, in het oosten was het de Byzantijnse invloed . De Otomanen en later de Habsburgse - Hongaarse dynastie eisten ook hun gedeelte van die invloed op. Deze situatie maakt dat ex Joegoslavië een bijna constant slagveld is geweest. Maar dit heeft er ook voor gezorgd dat drie belangrijke godsdiensten er zich gevestigd hebben; Orthodox in het oosten - katholiek in het westen en de Islam in het huidige Bosnië-Herzegovina.

Kledij, muziek en dans zijn in alle gebieden met elkaar verbonden. De liedjes kan men eenvoudig noemen maar zijn in veel gevallen echt vertellingen.

De liedjes die hier beschreven staan werden bijeengezocht en beschreven door professor Milovan Gavazzi van de universiteit van Zagreb.

CD "Village Music of Yugoslavia"

Songs &Dances from Bosnia-Herzegovina, Croatia &Macedonia

Recorded in Yugoslavia by Martin Koenig

Op deze link kan je enkele liedjes beluisteren die beschreven staan.

http://www.jr.com/product/music/pm/_181234/

Nationale muziekinstrumenten. 

De Gusle.

Dit is een één snarige knieviool. De klankkast is uit één stuk hout gemaakt en heel mooi uitgesneden, zij is bespannen met een geitenvel. Zoals het woord al zegt wordt het instrument bespeeld op de knie, het heeft een erg “indringend” geluid. Het wordt gebruik voor de begeleiding van heldendichten uit de tijd van de Turkse overheersing.

Het is typisch voor de streken Dalmatië en Herzegovina met zijn overwegend Kroatische bevolking.

De bekendste gusle speler is Mile Krajina.                                                                                                                                                              

De Diple.

De diple is een traditioneel instrument in de Kroatische muziek. Het is populair van Istria, de eilanden tot Herzegovina.Het wordt ook wel “mih”,  “mjeh”, “mjesina” genoemd. Het is vergelijkbaar met een doedelzak en gemaakt van gelooide geiten of schapenhuid, door de “dulac” of “kanela” wordt de lucht in de zak geblazen en met de “diple” wordt de klank voortgebracht. In de “mih” (melodie pijp) bevinden zich twee enkelbladige tongen. De zak wordt “trubanj”, “bordun” of "drone" genoemd.

De verschillen in het land bevinden zich in de vorm van de melodiepijp of de plaatsing van de  gaatjes.                                                                                                                                                                                                                      

De Tamburaca.

De algemene benaming van de instrumenten in een tamburaca orkest is “tambura”. Het is een snaarinstrument dat kan vergeleken worden met de mandoline of de Russische balalaika en de Spaanse gitaar. Al deze instrumenten komen oorspronkelijk uit Perzië, het huidige Iran. 5000 jaar geleden hadden de Assyrians al een vergelijkbaar instrument. Het is niet duidelijk wanneer het instrument zijn intrede gedaan heeft in Bosnië, sommige denken dat het reeds gebeurt is door de zuidelijke Slaven 1300 jaar geleden, andere experten denken dat de Turken ongeveer 500 jaar geleden het instrument

meegebracht hebben met de verovering van Bosnië. Wat vast staat is dat het vanuit Bosnië de tambura zich over Oostelijk Kroatië verspreidt heeft (huidige Vojvodina).

De eerste groepen werden meer dan 100 jaar geleden gevormd in die regio.

De tamburitca bestaat uit drie delen, het lichaam, nek en hoofd. Het lichaam is het holle gedeelte dat dient voor resonantie en de versterking van het geluid. De hals is smal en verbind het hoofd met het lichaam. Op de hals bevinden zich de drempels voor de klankverandering. In het hoofd zitten de “knoppen” om de snaren aan te spannen.

  De andere instrumenten in een tamburaca orkest zijn;

Hier kan je de instrumenten zien spelen                                                                                                                                                                                    

	Berda (bass, begeš): Dit is het grootste instrument in het orkest. De muzikanten spelen rechtstaand en gebruiken meestal hun vingers om het te bespelen of een dik lederen plectrum. Met dit instrument geeft men de beats aan en zo het tempo. Ook het samenspel met de bugarija is belangrijk		Bugarija (kontra, contra) Dit is eigenlijk het beste vergelijkbaar met een gitaar maar met minder snaren. Er zijn drie rijen snaren, een paar, single en paar. De klank is wel hoger dan een gitaar.
	Bisernica (prim of ook wel de "kleine parel" genoemd) Dit is het kleinste instrument en wordt daarom ook de "kleine parel" genoemd, ook vanwege zijn prachtige klank. Het heeft drie rijen dubbele snaren en de kunst bestaat erin om zo snel mogelijk de snaren te bespelen.  De klank is heel hoog en fijn!		Brač. Is een beetje groter dan het vorige en heeft een zwaardere klank. Het wordt op dezelfde wijze bespeeld. Meestal speelt dit instrument de hoofdtoon van de melodie.
	Čelo and Čelović Zij hebben de grote van een gitaar en geven de muziek diepgang.